Sınıflandırma Çeşitleri ve Temel İlkeleri

Sınıflandırma yapay ve doğal olmak üzere ikiye ayrılır. Yapay sınıflandırmayı Aristo geliştirmiştir. Doğal sınıflandırma ise John Ray ve Linne tarafından geliştirilmiş olup günümüzde geçerlidir ve akrabalık ilişkilerine dayanır.

Doğal sınıflandırmada homolog organlar, DNA yapısı, protein benzerliği ve embriyonik gelişim dikkate alınır. Kökenleri aynı olan organlara homolog organ denir. Kökenleri farklı ama görevleri aynı organlara analog organ denir. Yaşam alanı, beslenme biçimi ve analog organların akrabalıkta etkisi yoktur.

Sınıflandırmanın en temel birimi türdür. Tür, ortak atadan gelen ve çiftleştiklerinde verimli döller oluşturabilen canlılar topluluğudur. Canlılar ikili adlandırma sistemine göre (cins+tanımlayıcı isim) adlandırılır. Sınıflandırma basamakları türden aleme doğru genişler: Tür→ Cins → Familya → Takım → Sınıf → Şube → Alem.

İpucu: Sınıflandırma basamaklarını "Türkiye Cumhuriyeti Futbol Takımı Sahada Şut Attı" şeklinde kodlayarak hatırlayabilirsiniz!

Bakteriler Alemi prokaryot hücreli ve haploit (n kromozomlu) canlılardır. Tüm bakterilerde sitoplazma, RNA, ribozom, hücre zarı ve halkasal DNA bulunur. Bazılarında ise kıvrımlı hücre zarı, hücre çeperi, kapsül, klorofil, kamçı, plazmit ve pilus gibi yapılar görülür. Mikoplazma bakterilerinde hücre duvarı yoktur. Bakterilerde histon proteini bulunmaz. Zorlu şartlarda endospor oluşturarak korunurlar.

Bakterilerde Beslenme ve Endospor Oluşumu

Bakteriler zorlu şartlarda hayatta kalmak için endospor oluştururlar. Bu süreçte bakteri hücresinin çeperi kalınlaşır, sitoplazmalarının bir kısmını atarlar ve metabolizmaları yavaşlar. Şartlar normale döndüğünde genetik yapıları değişmeden yaşamlarına devam edebilirler.

Bakteriler beslenme şekillerine göre ototrof ve heterotrof olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Ototroflar kendi besinlerini kendileri üretebilen bakterilerdir. Bu grupta yer alan fotoototroflar klorofil taşır ve ışık kullanarak besin üretirler. Örnek olarak siyanobakterileri verebiliriz. Kemoototroflar ise klorofil taşımaz ve ışıktan bağımsız olarak besinlerini üretirler, nitrik ve nitrat bakterileri bu gruptadır.

Heterotroflar ise kendi besinlerini üretemezler ve dışarıdan hazır besin almak zorundadırlar. Bu gruptaki bakteriler saprotroflar (çürükçüller) ve parazitler olmak üzere ikiye ayrılır. Saprotroflar ölü organizmaları parçalarken, parazitler canlı organizmaların üzerinde yaşar.

Dikkat: Bakterilerde klorofil bulunabilir ancak kloroplast organeli yoktur. Bu, fotosentez yapabilen prokaryot canlıların bitkilerden farklı mekanizmalar kullandığını gösterir!