Gady to fascynująca grupa kręgowców, która jako pierwsza w pełni...
Biologia995 views·Updated Jun 28, 2026·3 pagesGady - Podręcznik Nowa Era dla Klasy 2 (Poziom Rozszerzony)
�
🌸@notesbyp
1 / 3
1
of 3
Cechy ogólne gadów
Gady to pierwsza grupa zwierząt w pełni przystosowana do życia na lądzie. Zamieszkują prawie wszystkie kontynenty oprócz Antarktydy, głównie w strefach ciepłych i umiarkowanych. Są zmiennocieplne, co oznacza, że ich temperatura ciała zależy od otoczenia.
Skóra gadów jest sucha i pokryta łuskami lub tarczami rogowymi, które chronią przed utratą wody. Wytworami zrogowaciałego naskórka są też pazury, a u żółwi rogowe listwy zastępujące zęby. Gady okresowo zrzucają wylinki, a ich ubarwienie często pełni funkcję ochronną.
Szkielet gadów zbudowany jest głównie z tkanki kostnej. Czaszka łączy się z kręgosłupem za pomocą jednego kłykcia potylicznego, co zapewnia dużą ruchomość głowy. Specjalna budowa żuchwy i połączeń stawowych pozwala niektórym gadom (np. wężom) połykać ofiary większe od własnej głowy.
Ciekawostka: Gady dzielimy na cztery rzędy: żółwie, krokodyle, sfenodonty (obecnie żyją tylko hatterie) i łuskonośne (jaszczurki i węże). Różnią się one między innymi budową czaszki - żółwie to anapsydy, a większość pozostałych gadów to diapsydy z dwoma parami dołów skroniowych.
2
of 3
Układy wewnętrzne gadów
Większość gadów to drapieżniki polujące na inne zwierzęta. W jamie gębowej (z wyjątkiem żółwi) znajdują się zęby, a u niektórych gatunków występują zęby jadowe. Język gadów pełni różne funkcje - u węży i jaszczurek jest narządem dotyku, a u kameleonów służy do chwytania ofiar.
Oddychanie odbywa się wyłącznie za pomocą płuc o gąbczastej budowie. Gady nie mogą oddychać przez skórę z powodu zrogowaciałego naskórka. U węży występuje tylko jedno (prawe) płuco, co jest przystosowaniem do wydłużonego kształtu ciała.
Układ krwionośny gadów jest zamknięty, z dwoma przedsionkami i jedną komorą serca (tylko krokodyle mają serce czterokomorowe). Wydalanie u większości gatunków lądowych polega na produkcji kwasu moczowego w formie półpłynnej, co pozwala na oszczędzanie wody i przetrwanie w suchych środowiskach.
Ważne: Układ nerwowy gadów jest bardziej rozwinięty niż u płazów - mają lepiej rozwinięte kresomózgowie i móżdżek. Najlepszym zmysłem większości gadów jest wzrok, a specyficznym narządem zmysłów u węży są jamki policzkowe z termoreceptorami, które pomagają im w lokalizowaniu ciepłokrwistych ofiar.
3
of 3
Rozmnażanie i rozwój gadów
Gady są zwierzętami rozdzielnopłciowymi z zapłodnieniem wewnętrznym, co stanowi ważne przystosowanie do życia na lądzie. U wielu gatunków można zaobserwować wyraźne różnice między samcami i samicami (dymorfizm płciowy).
Składają jaja o specjalnej budowie, które chronią zarodek przed wyschnięciem. Jajo gada zawiera kilka błon płodowych: owodnię zapewniającą środowisko wodne, omoczną gromadzącą produkty przemiany materii oraz kosmówkę umożliwiającą wymianę gazową. Zarodek pobiera substancje odżywcze z pęcherzyka żółtkowego.
Po wykluciu młode gady są już w pełni ukształtowane - przechodzą rozwój prosty bez stadium larwalnego. Z wyjątkiem krokodyli, które opiekują się swoim potomstwem, młode gady są samodzielne od momentu wyklucia i nie wymagają opieki rodzicielskiej.
Pamiętaj: Budowa jaja gadów z błonami płodowymi (kosmówką, owodnią i omoczną) to kluczowa adaptacja ewolucyjna, która umożliwiła tym zwierzętom niezależność od środowiska wodnego podczas rozrodu - w przeciwieństwie do płazów, które muszą składać jaja w wodzie.
We thought you’d never ask...
Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.
You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.
That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.
Similar Content
AP Biology
AnatomíaMost popular content: Anatomia
8Biologiaryby
biologia rozszerzona - ryby
22,61264
Biologiagady
biologia rozszerzona - gady
21,50743
BiologiaGady i Ryby
biologia poziom rozszerzony klasa 2, notatki na podstawie podręcznika z Nowej Ery :)
265710
BiologiaAnatomia Czaszki Ludzkiej
Zgłębiaj szczegółową budowę i funkcje czaszki ludzkiej. Odkryj połączenia kostne, stawy oraz mechanikę ruchów w obrębie czaszki. Materiał obejmuje analizę kości mózgoczaszki i trzewioczaszki, ich połączeń oraz znaczenie w anatomii człowieka. Typ: Podsumowanie.
71,41033
BiologiaBudowa Czaszki Zwierząt
Szczegółowy opis budowy czaszki zwierząt, w tym psa i konia. Zawiera podział na twarzoczaszkę i mózgoczaszkę oraz omówienie kości pneumatycznych. Idealne dla studentów weterynarii i biologii. Typ: prezentacja.
146411
BiologiaPODSUMOWANIE "ORGANIZM CZŁOWIEKA JAKO FUNKCJONALNA CAŁOŚĆ" BIOLOGIA 3 ZAKRES ROZSZERZONY
Prezentacja podsumowująca pierwszy dział "Biologia na czasie 3. Podręcznik dla liceum ogólnokształcącego i technikum. Zakres rozszerzony" pt. "Organizm człowieka jako funkcjonalna całość".
31,00411
BiologiaAnatomia Ciała Zwierząt
Zrozumienie anatomii i topografii ciała zwierząt. Ta notatka omawia kluczowe położenie narządów, metody holotopii, skelotopii i stratygrafii, a także istotne okolice ciała, takie jak szyja, klatka piersiowa, brzuch i miednica. Idealna dla studentów weterynarii i biologii.
136513
BiologiaAnatomia i Różnorodność Ptaki
Odkryj fascynujący świat ptaków w tej szczegółowej notatce, która obejmuje różnorodność gatunków, budowę ciała, w tym układy: oddechowy, pokarmowy, krwionośny, nerwowy oraz wydalniczy. Dowiedz się o rodzajach i funkcjach piór, a także o procesach rozmnażania i rozwoju ptaków. Idealne dla studentów biologii i miłośników ornitologii.
21,71448
Most popular content in Biologia
9B
Biologiabiologia- ryby klasa 6
Przed odpowiedzią ustnią idealny do powtórki ❤️
64,8014
K
BiologiaKorzeń- organ podziemny rośliny
prawie wszystko w temacie "korzeń- organ podziemny rośliny "
54,3992
R
BiologiaRyby- kręgowce środowisk wodnych
to quiz o rybach z klasy 6
63,5351
BiologiaEkologia
Pojęcia, wykresy i wsztstko czego potrzebujesz😉
86,287174
P
BiologiaPłazy
Biologia klasa 6
62,7153
BiologiaFunkcje i Struktura Układu Nerwowego
Zrozumienie funkcji i struktury układu nerwowego, w tym centralnego i obwodowego układu nerwowego, rodzajów neuronów oraz mechanizmów synaptycznych. Materiał obejmuje również odruchy, regulację autonomiczną oraz rolę neuroprzekaźników. Idealne dla uczniów biologii i studentów medycyny.
228,8991,161
BiologiaMitoza i Mejoza
Zrozumienie cyklu komórkowego: szczegółowe omówienie mitozy i mejozy, ich etapów, znaczenia oraz różnic. Dowiedz się, jak te procesy wpływają na wzrost, rozwój i rozmnażanie organizmów. Idealne dla studentów biologii.
127,0321,566
W
BiologiaWirusy, bakterie, protisty i grzyby - quiz
Puls życia - Dział III - quiz
54,4043
BiologiaUkład nerwowy - poziom rozszerzony
Podział układu, mechanizm przewodzenia impulsu, odruchy, autonomiczny układ
35,244123
Most popular content
9
Język polskiPrzedwiośnie: Analiza Tematów
Zanurz się w analizę powieści 'Przedwiośnie' Stefana Żeromskiego. Odkryj kluczowe motywy, takie jak dojrzewanie, rewolucja i podróż, oraz ich znaczenie w kontekście niepodległej Polski. Notatka zawiera szczegółowe omówienie bohaterów, narracji oraz symboliki, co czyni ją idealnym materiałem do nauki i przygotowania do egzaminów.
1181,2507,271
Język polskiAnaliza Lalki Prusa
Szczegółowa analiza powieści 'Lalka' Bolesława Prusa, obejmująca kompozycję, problematykę, głównych bohaterów oraz kontekst społeczny Warszawy lat 70. i 80. XIX wieku. Zawiera omówienie miłości Wokulskiego do Izabeli Łęckiej, różnorodności narracji oraz otwartości zakończenia. Idealna dla studentów literatury i miłośników polskiej prozy.
4133,9264,302
Język polskiAnaliza 'Lalki' Prusa
Szczegółowa analiza powieści 'Lalka' Bolesława Prusa, obejmująca gatunek, czas i miejsce akcji, kluczowych bohaterów, oraz motywy literackie. Zawiera omówienie postaci Stanisława Wokulskiego jako romantyka i pozytywisty oraz realistyczny obraz Warszawy i Paryża. Idealne dla studentów literatury polskiej.
4130,4586,097
W
Język polskiWprowadzenie do lektury Zemsta
Sprawdź znajomość czasu i miejsca akcji oraz głównych wątków komedii Aleksandra Fredry.
85,9760
Język polskiMakbet: Analiza Tragedii Szekspira
Odkryj kluczowe cechy dramatu 'Makbet' Williama Szekspira, w tym złamanie zasady decorum, psychologię postaci oraz tematykę zbrodni i ambicji. Zrozum, jak Szekspir przekształca klasyczną tragedię, wprowadzając elementy fantastyki i psychologii. Idealne dla uczniów i studentów literatury. Typ: analiza literacka.
4104,2114,739
B
Biologiabiologia- ryby klasa 6
Przed odpowiedzią ustnią idealny do powtórki ❤️
64,8014
Język polskiWesele: Analiza Symboli
Zanurz się w głęboką analizę dramatu 'Wesele' Stanisława Wyspiańskiego. Odkryj kluczowe symbole, takie jak chochoł i złoty róg, oraz ich znaczenie w kontekście polskiego społeczeństwa przełomu XIX i XX wieku. Notatka zawiera omówienie genezy, kompozycji, tematów oraz portretu społecznego, co czyni ją idealnym materiałem do nauki i przygotowań do egzaminów.
1183,7017,869
K
BiologiaKorzeń- organ podziemny rośliny
prawie wszystko w temacie "korzeń- organ podziemny rośliny "
54,3992
K
TechnikaKarta rowerowa
UwU
45,4023
Students love us — and so will you.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.
Stefan SiOS user
This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.
Samantha KlichAndroid user
Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.
AnnaiOS user
Biologia995 views·Updated Jun 28, 2026·3 pagesGady - Podręcznik Nowa Era dla Klasy 2 (Poziom Rozszerzony)
�
🌸@notesbyp
Gady to fascynująca grupa kręgowców, która jako pierwsza w pełni przystosowała się do życia na lądzie. Mają charakterystyczne cechy anatomiczne i fizjologiczne, które pozwoliły im skolonizować różne środowiska. Poznanie gadów pomoże Ci zrozumieć ewolucję kręgowców i przystosowania do życia lądowego.
1
of 3
Sign up to see the content. It's free!
- Access to all documents
- Improve your grades
- Join milions of students
Cechy ogólne gadów
Gady to pierwsza grupa zwierząt w pełni przystosowana do życia na lądzie. Zamieszkują prawie wszystkie kontynenty oprócz Antarktydy, głównie w strefach ciepłych i umiarkowanych. Są zmiennocieplne, co oznacza, że ich temperatura ciała zależy od otoczenia.
Skóra gadów jest sucha i pokryta łuskami lub tarczami rogowymi, które chronią przed utratą wody. Wytworami zrogowaciałego naskórka są też pazury, a u żółwi rogowe listwy zastępujące zęby. Gady okresowo zrzucają wylinki, a ich ubarwienie często pełni funkcję ochronną.
Szkielet gadów zbudowany jest głównie z tkanki kostnej. Czaszka łączy się z kręgosłupem za pomocą jednego kłykcia potylicznego, co zapewnia dużą ruchomość głowy. Specjalna budowa żuchwy i połączeń stawowych pozwala niektórym gadom (np. wężom) połykać ofiary większe od własnej głowy.
Ciekawostka: Gady dzielimy na cztery rzędy: żółwie, krokodyle, sfenodonty (obecnie żyją tylko hatterie) i łuskonośne (jaszczurki i węże). Różnią się one między innymi budową czaszki - żółwie to anapsydy, a większość pozostałych gadów to diapsydy z dwoma parami dołów skroniowych.
2
of 3Sign up to see the content. It's free!
- Access to all documents
- Improve your grades
- Join milions of students
Układy wewnętrzne gadów
Większość gadów to drapieżniki polujące na inne zwierzęta. W jamie gębowej (z wyjątkiem żółwi) znajdują się zęby, a u niektórych gatunków występują zęby jadowe. Język gadów pełni różne funkcje - u węży i jaszczurek jest narządem dotyku, a u kameleonów służy do chwytania ofiar.
Oddychanie odbywa się wyłącznie za pomocą płuc o gąbczastej budowie. Gady nie mogą oddychać przez skórę z powodu zrogowaciałego naskórka. U węży występuje tylko jedno (prawe) płuco, co jest przystosowaniem do wydłużonego kształtu ciała.
Układ krwionośny gadów jest zamknięty, z dwoma przedsionkami i jedną komorą serca (tylko krokodyle mają serce czterokomorowe). Wydalanie u większości gatunków lądowych polega na produkcji kwasu moczowego w formie półpłynnej, co pozwala na oszczędzanie wody i przetrwanie w suchych środowiskach.
Ważne: Układ nerwowy gadów jest bardziej rozwinięty niż u płazów - mają lepiej rozwinięte kresomózgowie i móżdżek. Najlepszym zmysłem większości gadów jest wzrok, a specyficznym narządem zmysłów u węży są jamki policzkowe z termoreceptorami, które pomagają im w lokalizowaniu ciepłokrwistych ofiar.
3
of 3Sign up to see the content. It's free!
- Access to all documents
- Improve your grades
- Join milions of students
Rozmnażanie i rozwój gadów
Gady są zwierzętami rozdzielnopłciowymi z zapłodnieniem wewnętrznym, co stanowi ważne przystosowanie do życia na lądzie. U wielu gatunków można zaobserwować wyraźne różnice między samcami i samicami (dymorfizm płciowy).
Składają jaja o specjalnej budowie, które chronią zarodek przed wyschnięciem. Jajo gada zawiera kilka błon płodowych: owodnię zapewniającą środowisko wodne, omoczną gromadzącą produkty przemiany materii oraz kosmówkę umożliwiającą wymianę gazową. Zarodek pobiera substancje odżywcze z pęcherzyka żółtkowego.
Po wykluciu młode gady są już w pełni ukształtowane - przechodzą rozwój prosty bez stadium larwalnego. Z wyjątkiem krokodyli, które opiekują się swoim potomstwem, młode gady są samodzielne od momentu wyklucia i nie wymagają opieki rodzicielskiej.
Pamiętaj: Budowa jaja gadów z błonami płodowymi (kosmówką, owodnią i omoczną) to kluczowa adaptacja ewolucyjna, która umożliwiła tym zwierzętom niezależność od środowiska wodnego podczas rozrodu - w przeciwieństwie do płazów, które muszą składać jaja w wodzie.
We thought you’d never ask...
Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.
You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.
That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.
Similar Content
Most popular content: Anatomia
8Biologiaryby
biologia rozszerzona - ryby
22,61264
Biologiagady
biologia rozszerzona - gady
21,50743
BiologiaGady i Ryby
biologia poziom rozszerzony klasa 2, notatki na podstawie podręcznika z Nowej Ery :)
265710
BiologiaAnatomia Czaszki Ludzkiej
Zgłębiaj szczegółową budowę i funkcje czaszki ludzkiej. Odkryj połączenia kostne, stawy oraz mechanikę ruchów w obrębie czaszki. Materiał obejmuje analizę kości mózgoczaszki i trzewioczaszki, ich połączeń oraz znaczenie w anatomii człowieka. Typ: Podsumowanie.
71,41033
BiologiaBudowa Czaszki Zwierząt
Szczegółowy opis budowy czaszki zwierząt, w tym psa i konia. Zawiera podział na twarzoczaszkę i mózgoczaszkę oraz omówienie kości pneumatycznych. Idealne dla studentów weterynarii i biologii. Typ: prezentacja.
146411
BiologiaPODSUMOWANIE "ORGANIZM CZŁOWIEKA JAKO FUNKCJONALNA CAŁOŚĆ" BIOLOGIA 3 ZAKRES ROZSZERZONY
Prezentacja podsumowująca pierwszy dział "Biologia na czasie 3. Podręcznik dla liceum ogólnokształcącego i technikum. Zakres rozszerzony" pt. "Organizm człowieka jako funkcjonalna całość".
31,00411
BiologiaAnatomia Ciała Zwierząt
Zrozumienie anatomii i topografii ciała zwierząt. Ta notatka omawia kluczowe położenie narządów, metody holotopii, skelotopii i stratygrafii, a także istotne okolice ciała, takie jak szyja, klatka piersiowa, brzuch i miednica. Idealna dla studentów weterynarii i biologii.
136513
BiologiaAnatomia i Różnorodność Ptaki
Odkryj fascynujący świat ptaków w tej szczegółowej notatce, która obejmuje różnorodność gatunków, budowę ciała, w tym układy: oddechowy, pokarmowy, krwionośny, nerwowy oraz wydalniczy. Dowiedz się o rodzajach i funkcjach piór, a także o procesach rozmnażania i rozwoju ptaków. Idealne dla studentów biologii i miłośników ornitologii.
21,71448
Most popular content in Biologia
9B
Biologiabiologia- ryby klasa 6
Przed odpowiedzią ustnią idealny do powtórki ❤️
64,8014
K
BiologiaKorzeń- organ podziemny rośliny
prawie wszystko w temacie "korzeń- organ podziemny rośliny "
54,3992
R
BiologiaRyby- kręgowce środowisk wodnych
to quiz o rybach z klasy 6
63,5351
BiologiaEkologia
Pojęcia, wykresy i wsztstko czego potrzebujesz😉
86,287174
P
BiologiaPłazy
Biologia klasa 6
62,7153
BiologiaFunkcje i Struktura Układu Nerwowego
Zrozumienie funkcji i struktury układu nerwowego, w tym centralnego i obwodowego układu nerwowego, rodzajów neuronów oraz mechanizmów synaptycznych. Materiał obejmuje również odruchy, regulację autonomiczną oraz rolę neuroprzekaźników. Idealne dla uczniów biologii i studentów medycyny.
228,8991,161
BiologiaMitoza i Mejoza
Zrozumienie cyklu komórkowego: szczegółowe omówienie mitozy i mejozy, ich etapów, znaczenia oraz różnic. Dowiedz się, jak te procesy wpływają na wzrost, rozwój i rozmnażanie organizmów. Idealne dla studentów biologii.
127,0321,566
W
BiologiaWirusy, bakterie, protisty i grzyby - quiz
Puls życia - Dział III - quiz
54,4043
BiologiaUkład nerwowy - poziom rozszerzony
Podział układu, mechanizm przewodzenia impulsu, odruchy, autonomiczny układ
35,244123
Most popular content
9Język polskiPrzedwiośnie: Analiza Tematów
Zanurz się w analizę powieści 'Przedwiośnie' Stefana Żeromskiego. Odkryj kluczowe motywy, takie jak dojrzewanie, rewolucja i podróż, oraz ich znaczenie w kontekście niepodległej Polski. Notatka zawiera szczegółowe omówienie bohaterów, narracji oraz symboliki, co czyni ją idealnym materiałem do nauki i przygotowania do egzaminów.
1181,2507,271
Język polskiAnaliza Lalki Prusa
Szczegółowa analiza powieści 'Lalka' Bolesława Prusa, obejmująca kompozycję, problematykę, głównych bohaterów oraz kontekst społeczny Warszawy lat 70. i 80. XIX wieku. Zawiera omówienie miłości Wokulskiego do Izabeli Łęckiej, różnorodności narracji oraz otwartości zakończenia. Idealna dla studentów literatury i miłośników polskiej prozy.
4133,9264,302
Język polskiAnaliza 'Lalki' Prusa
Szczegółowa analiza powieści 'Lalka' Bolesława Prusa, obejmująca gatunek, czas i miejsce akcji, kluczowych bohaterów, oraz motywy literackie. Zawiera omówienie postaci Stanisława Wokulskiego jako romantyka i pozytywisty oraz realistyczny obraz Warszawy i Paryża. Idealne dla studentów literatury polskiej.
4130,4586,097
W
Język polskiWprowadzenie do lektury Zemsta
Sprawdź znajomość czasu i miejsca akcji oraz głównych wątków komedii Aleksandra Fredry.
85,9760
Język polskiMakbet: Analiza Tragedii Szekspira
Odkryj kluczowe cechy dramatu 'Makbet' Williama Szekspira, w tym złamanie zasady decorum, psychologię postaci oraz tematykę zbrodni i ambicji. Zrozum, jak Szekspir przekształca klasyczną tragedię, wprowadzając elementy fantastyki i psychologii. Idealne dla uczniów i studentów literatury. Typ: analiza literacka.
4104,2114,739
B
Biologiabiologia- ryby klasa 6
Przed odpowiedzią ustnią idealny do powtórki ❤️
64,8014
Język polskiWesele: Analiza Symboli
Zanurz się w głęboką analizę dramatu 'Wesele' Stanisława Wyspiańskiego. Odkryj kluczowe symbole, takie jak chochoł i złoty róg, oraz ich znaczenie w kontekście polskiego społeczeństwa przełomu XIX i XX wieku. Notatka zawiera omówienie genezy, kompozycji, tematów oraz portretu społecznego, co czyni ją idealnym materiałem do nauki i przygotowań do egzaminów.
1183,7017,869
K
BiologiaKorzeń- organ podziemny rośliny
prawie wszystko w temacie "korzeń- organ podziemny rośliny "
54,3992
K
TechnikaKarta rowerowa
UwU
45,4023
Students love us — and so will you.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.
Stefan SiOS user
This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.
Samantha KlichAndroid user
Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.
AnnaiOS user